Koolstofmonoxide of CO

"CO" of koolstofmonoxide is een stille moordenaar in huis.
In België sterven jaarlijks ongeveer 30 personen aan een CO-vergiftiging en worden enkele duizenden mensen met vergiftigingsverschijnselen in het ziekenhuis opgenomen.
De meeste slachtoffers vallen tussen oktober en maart.

Wat is CO

Koolstofmonoxide is een giftig gas dat vrijkomt bij een slechte verbranding van brandstoffen zoals gas, hout, mazout, kolen en petroleum. CO is een gas dat je niet ruikt, proeft of ziet. Daardoor kan het ongemerkt, als een stille moordenaar, in de woning voorkomen bij gebruik van een waterverwarmingstoestel (boiler, geiser) of een verwarmingstoestel. Alleen bij elektrische (water)verwarmingstoestellen kan géén CO ontstaan.

CO-gas vermengt zich in de lucht die we inademen, dringt in onze longen en komt zo in ons bloed terecht. Het verstoort daar het transport van de zuurstof die onze cellen nodig hebben voor hun goede werking. Het slachtoffer krijgt hoofdpijn, klaagt over duizeligheid en begint te braken. Wanneer het slachtoffer in dit stadium niet zeer snel gered wordt, kan hij of zij het bewustzijn verliezen en in een diepe coma terechtkomen waardoor de dood kan intreden.
 
Behalve een acute koolstofmonoxidevergiftiging kunnen mensen ook een chronische vergiftiging oplopen. Chronische koolstofmonoxidevergiftiging kan leiden tot gezondheidsklachten zoals hoofdpijn, duizeligheid en concentratieverlies. Zowel door de betrokkenen als door lokale hulpverleners wordt een acute of chronische koolstofmonoxidevergiftiging vaak niet herkend. Dit is wellicht te wijten aan het feit dat koolstofmonoxide een kleurloos, reukloos en niet-irriterend gas is en dat de symptomen van een CO-vergiftiging niet specifiek zijn. Zij worden vaak toegeschreven aan een virusinfectie, aan hyperventilatie of aan depressieve klachten. Verhoogde concentraties in woon- en verblijfsruimten zijn dan ook doorgaans slechts een toevalsbevinding. In heel wat woningen bestaat er nochtans een potentieel CO-gevaar…

Hoe word je blootgesteld aan koolstofmonoxide?

De meeste CO-intoxicaties zijn te wijten aan onvolledige verbranding van gas op de eerste plaats, en aan steenkool op de tweede plaats. Vier elementen zijn hier hierbij zeer belangrijk: de veiligheid van de apparaten, hun installatie, aanvoer van voldoende verse lucht aan de brander en de toestand van de schoorstenen. Warmwatertoestellen en geisers veroorzaken de meeste ongevallen. Ook kolenkachels, verplaatsbare verwarmingstoestellen en uitlaatgassen van voertuigen veroorzaken CO-ongevallen.

Let extra goed op bij volgende situaties

• roetafzetting op en rond het (water)verwarmingstoestel;
• huisdieren die zich vreemd gedragen;
• gele vlammen in het verwarmingstoestel;
• een abnormale hoge vochtigheid en damp in de woning;
• wanneer in de woning verschillende mensen tegelijk zich minder goed voelen;
• wanneer de bewoners altijd bij dezelfde handeling bovenstaande gezondheidsklachten hebben (bijvoorbeeld bij het nemen van een douche of bad of tijdens de afwas);
• wanneer die klachten verminderen wanneer de bewoners frisse lucht inademen of naar buiten gaan.

Preventieve tips

• zorg altijd voor voldoende frisse lucht in de ruimte waar een (water)verbrandingstoestel staat;
• zorg voor een goede afvoer van de verbrandingsgassen. De afvoerbuis moet goed aangesloten zijn. De schoorsteen moet proper zijn en hoog genoeg boven de dakrand uitsteken. Een goede schoorsteen heeft geen scheuren en barsten en is zo recht mogelijk.
• zorg voor een veilig, goedwerkend (water)verwarmingstoestel; laat het toestel regelmatig controleren en herstellen door een vakman;
• laat de kachel in het begin goed doorbranden zodat de schoorsteen droogt en beter trekt;
• let op bij windstil of mistig weer ! Het risico op CO is dan groter, extra verluchting is dus noodzakelijk ! Kijk hiervoor ook naar het weerbericht.